Behcet Necatigil

Behcet Necatigil‘in „Bazi siirler bekler bazi yaslari“ dediginden, yani ancak gec yaslarda yazilabilecek siirlerin genc yaslarda yazilamayacagindan habersiz olarak „Siir bir genclik hevesidir“ diyenler dogru mu söyler?

Behçet NECATIGILCumhuriyet devri sairlerinden
Dogum/Ölüm: , 16 Nisan1916- 13 Aralik 1979
Dogum Yeri: Istanbul
Biyografi

Istanbul Yüksek Ögretmen Okulu’nu bitirdi (1940), Kars Lisesi’nde basladigi edebiyat ögretmenligini Istanbul Egitim Enstitüsü’nde (1960-Ekim 1972) sona erdirdi. Zincirlikuyu Mezarligi’nda gömülü. Ilk siiri lisede ögrenciyken, varlik dergisinde çikmisti (Ekim 1935). Siirde kirk yilini, dogumundan ölümüne, orta halli bir vatandasin, birey olarak basindan geçecek durumlari hatirlatmaya; ev-aile-yakin çevre üçgeninde, gerçek ve hayal yasantilarini iletmeye, duyurmaya harcadi. Arada biçim yenilestirmelerinden ötürü yadirgandigi da oldu, ama genellikle, elestirmenler, onun için, tutarli ve özel bir dünyasi olan bir sair dediler. Siir kitaplari: Kapali çarsi (1945), Çevre (1951), Evler (1953), Eski Toprak (1956), Arada (1958), Dar Çag (1960), Yaz Dönemi (1963), Divançe (1965), Iki Basina Yürümek (1968), En/Cam (1970), Zebra (1973), Kareler Aklar (1975), Beyler (1978), Söyleriz (1980). Sevgilerde (1976) son üç kitabi disinda, öncekikitaplarindan seçmelerdir. Düzyazilarindan bazilarini Bile/Yazdi (1979) kitabinda topladi. Almancadan çevirileri de olan Necatigil radyo oyunlari da yazdi, bu alandaki çabalarini Yildizlara Bakmak (iki oyun, 1965), Gece Asevi (bes oyun, 1967), Üç turunçlar (alti oyun, 1970), Pencere (dört oyun, 1975), kitaplarinda topladi. Edebiyatimizda Isimler Sözlügü (1960) ile 220 Türk yazarindan 750 roman, hikaye kitabi ve oyunun konu özetlerini veren Edebiyatimizda Eserler Sözlügü (1979), onun, ögretmenlik meslegine iliskin, ek çalismalaridir. Eski Toprak ile 1957 Yeditepe Siir Armagani’ni Yaz Dönemi kitabiyla da Türk Dil Kurumu 1964 Siir Ödülü’nü kazandi. Hilmi Yavuz ve Ali Tanyeri’nin hazirladigi Bütün Eserleri Cem yayinevi tarafindan basildi. (I, 1981; II-III, 1982; IV-V, 1983; VI, 1984; VII, 1985). Mektuplar’i (1989) yayimlandi. Çeviri siirleri Yalnizlik Bir Yagmura Benzer adli kitapta toplandi (1984). Bütün eserleri Yapi Kredi Yayinlarinca yeniden yayinlaniyor. Ölümünden sonra ailesi tarafindan konulan Necatigil Siir Ödülü 1980’den beri verilmektedir.

Eserleri SIIR KITAPLARI;
Kapali çarsi (1945) Çevre (1951) Evler (1953) Eski Toprak (1956) Arada (1958) Dar Çag (1960)

Yaz Dönemi (1963) Divançe (1965) Iki Basina Yürümek (1968) En/Cam (1970) Zebra (1973)
Kareler Aklar (1975) Beyler (1978) Söyleriz (1980) Sevgilerde (1997

RADYO OYUNLARI;
Yildizlara Bakmak (1965) Gece Asevi (1967)
Üç turunçlar (1970)Pencere (1975)

EK ÇALISMALARI;
Edebiyatimizda Isimler Sözlügü (1960)
Edebiyatimizda Eserler Sözlügü (1979),

Necatigil siirini tanimlamak kolaydir da,bu tanimin ya da tanimlarin altinda yatan anlami zihinlerde somutlastirmadikça, o siirin anlasilmasi yönünden fazla bir sey yapmis sayilmayiz.Örnegin; ”Necatigil, orta halli insanin tedirginliklerinin, erinçsizliginin, küçük küçük sevinçlerle ya da üzünçlerle dolu yasamin sairidir” denebilir.Ya da “Necatigil, bir çok sairin üzerinde durmadigi ayrintilarin sairidir”, ”Evlerin,kendi dar çevresinin,sokaklarin sairidir” denilebilir. Ya da bunlarin tümü.Necatigil: ”Ben mum alevinde pervane gibi hep ayni odakta yazdim siirlerimi ev ve her günkü yasamalar….Toplumun ve imkanlarimin bana bagisladigi dar dörtgende gözlerimi her açtikça Karsimda büyük sehrin insanlarini ev,aile ve çevrelerini buldum.” `Edanin ne oldugunu iyi bilen ozanlarimizdan biri de Behçet Necatigil’dir. O’nun sanki takilarak yürüyen tutuk edasinda, dertlerimiz, boguntularimiz dile gelir. O’ndaki dar çevre açilmak istegidir ve bize sonsuzu duyurur. Son günlerde Necatigil bu yolu birakti, bana kalirsa, bütün kirmiziliklarini boca etti siirine. Oysa eskiden sadelikle sunardi hüznü, su sonsuz önünde duyulan boynu büyüklügü.” (Oktay Rifat, 1973)

Ahmet Oktay

TÜRK siirinde ev sözcügünün / kavraminin ilk çagristiracagi ad, hiç kuskusuz Behçet Necatigil’dir. Gerçekten de Necatigil, hem toplumsal bir uzam (es, çocuk ya da çocuklar, evlilik anlasmasinin devreye soktugu hisim akraba iliskileri vb.) olarak hem de bireysel bir uzam (disariya kapali bir iç korunak) olarak ev’i bu ikili niteligiyle konumlandiran ilk sairdir denebilir.Necatigil’in ev’i, benim okumamla, asla mutlulugun bulundugu bir yuva degildir. Behçet Bey’de ev, bir huzur aldanimi dolayisiyla insani acimasiz is güç ve kazanç dünyasina atilmaya zorlayan bir merkezdir. Ev’in tek kosulu vardir: “Git, getir”. Bu emir kipinin içerigi, elbette ki zalimanedir. Bence Necatigil, asla evi övmedi, evin reel baskici rolünü duyurmaya çalisti hep: Yitik asklar, yanlis evlilikler. Necatigil’in Evler kitabi, bana, giderek egemen aile tipolojisine, daha genelinde egemen aile ideolojisine iliskin bir itiraz olarak görünüyor. Acidir: Eski sevgilisini öpmeyi bir yana birakin, kucaklayamaz bile söyleyen. Dahasi, onu üçüncü tekil kisi agzindan anlatir: “Mesutmus, kocasini seviyormus / Kendilerininmis evleri / Bir suçlu gibi ezik / Sana selam söyledi”.Bence Necatigil’de okunabilir olan “kurtarici ev” motifine ya da imgesine bu elestirel itiraza, Ziya Osman Seba’da da raslariz. Seba, israrla bir ev, bir yuva özler. Onda Necatigil’i çok asan Freud’gil bir rahme dönme özlemi vardir sanki. Dahasi, bu özlemi dini / uhrevi bir Sözlük’le dile getirmesi, ama tensel aski da tümüyle dislamamasi ilgi çekici bir noktadir.
Bana bu yaziyi esinleyen Ilhan Berk’in Ev kitabini (ki Ilhan Ev’i Seyler Kitabi’nin bir paçasi sayiyor) nereden okumaliyiz? Benim anlayabildigim kadariyla, aslinda ev’i sey durumuna indirgemekle Berk, duygusal bir uzami ve kavrami, onu kullanan ve sahiplenen somut insandan kopararak düsünsel bir kategori haline çeviriyor. Siirsel söylem, birden kanitlanmasi gereken aforizmalara ya da Mösyö Palisse gerçegi türünden mantiksal önermelere dönüsüyor: “Oda yalniz kendisi için yasar / Her durumda düse çekilir ev / Oda hep uyaniktir / Her seyi konusur oda”. Ya da: “Insan bir adadir / Oda: Bir dünya”.
Ilhan Berk, ana metnin yanisira taslak metinleri de yayimlayarak kitabin olusum sürecini göstermeyi istemesinin yani sira tipografik yorum için de bir tasarimciyla isbirligini seçiyor. Görsel etki’yi hep aramistir Berk, Tipografik düzenleme sanki söçcüge maddesel bir varlik kazandirir. Ilhan Berk’in, siirini israrla duygudan arindirmasina bir sey diyemeyiz elbet. Ama ben, Ponge ve Char kirmasi bu siirin, tam da bu yüzden zaman zaman bir hayatiyet yitimine ugradigi kanisini tasiyorum.
Berk’in Ev kitabini okurken Bachelard’in Mekanin Poetikasi adli kitabini da yanimda tuttum. Bachelard’in içerden okumak, yani anlamlandirmak istedigini Berk, disardan bir nesne gibi betimlemek istiyor. Duyguyu, duygusalligi yok etmek istiyor. “Yasadim” ya da “dog(mus)tum ve öldüm / ölecektim sözcüklerini”, yani birinci tekil kipini pek kullanmiyor Ilhan Berk.
Ev’le birey arasindaki o içerden ve derinlemesine metafizik boyut kirinima ugratiliyor. Yapibozumu mu? Arastirilmalidir.

düzyazı:

Bile/Yazdi (1979)

Edebiyatimizda Eserler Sözlügü (1979)

Etiketler:bedava ödev, Behcet Necatigil, Behcet Necatigil hayatı, edebiyat, edebiyat ödevi

ödev sitesi

Bu ödev Hakkında

Anahtar Kelimeler