Biyoloji

Kaotik dünya ve onun uzantıları olan çeşitli sinyaller, etrafımızı kuşatmış durumdadır. Her insanın içinde yüzdüğü bu ‘uyaran okyanusunda’ boğulmaması için bir çeşit anlamlandırmaya ihtiyacı vardır. İşte bu nokta da bilim adamları çeşitli sorular ve hipotezler aracılığıyla meseleyi aydınlatmaya çalışır.

Yoğun araştırmaların odağında hep görme olmuştur. Psikologlar gerçek (FİZİKİ) özellikleri olan nesneleri –ıraksal uyarıcı- olarak tanımlamışlardır. Algının oluşması bunlardan gelen sinyallere bağlıdır. Algı, uyaran örüntülerini yorumlayan ve onlara tepki gösteren insan organizması için basit uyaranları ayırt etmekten daha fazlasını içermektedir. Bunun için, insan organizmasının çevreden gelen ve sürekli değişen uyaranlardan bilgi çıkarabilmesi gerekir.

Retinaya düşen görüntü ,bazı kuramcılara göre parçalanıp ,sonradan beyinde yeniden birleştirilir. Örneğin renk,pozisyon gibi özelliklere bölünür bağımsız görüntüyü yeniden oluşturur (Trisman, 1988). Diğer teori, sadece şekil itibariyle nesnelerin görünlütlerini çeşitli komponentlere ayıran ve bunu bellekte saklayıp yüksek düzeyde bir karşılaştırma yöntemiyle başarılı bir algı oluşturulduğunu savunur (Spilman, Werner 1990). Bunların aksine savunan kuramcılar, algının paralel yayılan bilgi işleme ağları ya da nöral ağlar ile ortaya çıktığını iddia eder (Rummelhart ve Mcclelland 1986). Duyusal sistemde genellikle yüzeysel süreçlerle açıklanabilen basit duyusal olayların aksine algısal fenomenin yüksek süreçlere bağlı olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, algının incelenmesi, bellek, düşünme gibi bilişsel süreçler üzerine yapılan incelemelerle yakından ilgilidir.

UZAKLIK ALGISI

Önceki algı kuramcıları için bir bilmeceydi, çünkü algı adı verilen kişinin algıladığı şeyi, iki boyutlu retinal imgeye karşılık geldiği düşünmekteydiler. Zamanla görsel bir uyaranın, gözleyen kişiye uzaklığıyla orantılı bazı özellikleri de olduğu bulundu. Bunlardan bazıları yalnızca her iki gözle de bakıldığında vardır (Binoküler ipuçları). Bazıları ise her bir göze ulaşan uyaranlarda bulunur (Monoküler ipuçları).
HAREKET ALGISI

Çevreden kaynaklıdır. Bir nesne hareket ettikçe hareketsiz bir zeminin bazı kısımlarını ardarda kapatıp açıkta bıraktığından bu nesneyi hareket halinde görürüz (Gibson 1968). Ayrıca hareket halindeki nesnelerin uzayda değişiyor olarak görürüz; nesnenin bir kısmı görüşümüzden kaybolurken yeni kısımlarını görürüz.

BÜTÜN HALİNDE ALGI

XX. yy.’ın başında Almanya’da gelişen bir psikoloji okulu olan Gestalt Psikolojisinin savunucuları, uyaranların organizasyonunu algının gerçekleşmesinde önemli bir kuramsal değeri olduğunu farketmişlerdir. En meşhur ilkeleri “Bütün, kendini oluşturan parçaların toplamından farklıdır” olmuştur.

Algı organizasyonu arasında şekil ve zemin değişmezliğiyle ilişkili olarak verilecek örnek şöyledir. Ayın doğduğu gecede ufka yakın olduğu sürede daha büyük fakat gökyüzüne yükselmiş durumdayken daha küçük görülmesidir (Coren ve Arks 1990). Bunlara ek olarak renk ve yer ayrıca şekil değişmezliği algı fenomenini açıklayan temel yasalar olmuştur.

YANILSAMALAR

Bunların büyük bir kısmı geometrik olanlarıdır. Bir yönü, algısal olarak çarpıtılan çizimlerdir. Yanılsamalar algı sistemimizden kaynaklandığı için algısaldır. Müller-Lyer algı yanılsaması 1889’da Sosyolog Franz Müller-Lyer’in ilk olarak tanımladığı bu yanılsama, yıllar geçmiş olmasına karşın hala üstünde çalışılan ve fikir üretilen bir olgudur. İki paralel çizgi eşit uzunlukta algılanması, çizgilerin ucundaki içeri – dışarı dönük oklar tarafından engellenir.

Wunt’a göre uzunluk yargımız, gözlerimizin hareketine bağlıdır. Ok uçları dikkati dağıtır, yatay çizginin başlangıç noktası ve okun uçlarına odaklanan göz okların içeri olduğu durumda daha az hareket eder. Okların içeri olması merkeze yakın, aksi halde merkeze uzak hissini uyandırır ve şeklin böyle görünmesine neden olur.

Müller- Lyer ile ilgili diğer bir açıklamada iki-boyutlu uyaranlar arasındaki ortalama olan ölçümlerin büyüklük yanılsaması ile algılanmasıdır (Pressey, A.W. ve C.A, 1992). Bu tür bir açıklamaya göre, yanılsama meydana gelmektedir çünkü ortalama ölçümler karşıt birleşim yerlerindeki çizgiler ve sadece farklı olan çizgi arasındaki mesafeyi içermektedir. Çünkü ortalama büyüklükteki okun birleşim yerlerindeki çizgi daha kısayken, çatal birleşim yerlerindeki büyüklüğü daha uzundur. Perspektifsel yargılar ortalama büyüklüğe ve ok birleşim yerlerinin çatal birleşim yerlerindeki çizgilere göre daha küçük görünmesine karşı önyargılı bir şekilde oluşmaktadır. Ortalama uyaranlar teorisi yapılan atıflara göre algıyı tamamlayan nesnelerin doğal bir parçasıdır.

AMAÇ

Mersin Üniversitesindeki öğrenciler arasında Müller-Lyer algı yanılmasının var olup olmadığını, varsa yanılma miktarının ne kadar olduğunu ve bu miktarın cinsiyetle ilişkisi olup olmadığını bulmaktır.

Hipotez

1) Müller-Lyer algı yanılması vardır.
2) Müller-Lyer algı yanılmasında yanılma miktarları bireyler arasında farklılık göstermez.
3) Müller-Lyer algı yanılmasının cinsiyetle ilişkisi yoktur.

ÖNEM

Bu araştırmayla elde edilecek bulgular:

1) Mersin Üniversitesindeki öğrenciler üzerinde yapılacak olan araştırmalara kaynaklık edecektir.
2) Araştırma Teknikleri dersine ödev olacaktır.

SINIRLILIKLAR

1) Araştırmada kullanılacak örneklemin genişliği 10 kişi olarak sınırlanmıştır.
2) Ölçme aracının elle kullanılan bir araç olması ve bir sürgü ile işlemesi ölçümlerin hassaslığını olumsuz yönde etkilemiştir.
3) Ölçüm yapılan deneklerin göz kusurlarının olup olmadığı deneklere sorularak tespit edilmeye çalışılmıştır.

TANIM

Duyum, alıcı organların çevredeki enerjinin etkisi altında uyarılmasıyla ortaya çıkan nörofizyolojik olaylara verilen addır (Cüceloğlu, 2000).
Algı, duyu verilerini örgütleyip yorumlayarak çevremizdeki nesne ve olaylara anlam verme sürecine verilen addır (Cüceloğlu, 2000).
Algı yanılması, nesne ve olayların ya olduğundan farklı ya da olmadığı halde varmış gibi algılanmasıdır.

YÖNTEM

ARAŞTIRMA MODELİ

Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır.
Her bir deneğe üç kere içten dışa üç kere de dıştan içe olmak üzere altı ölçüm yapılmıştır. Ölçüm değerleri ölçüm bitene kadar deneklere gösterilmemiştir.

EVREN VE ÖRNEKLEM

Araştırma örneklemi Mersin Üniversitesinden rastlantısal olarak seçilen ve herhangi bir göz kusuru bulunmayan 5 bayan ve 5 erkek denekten oluşmuştur.

Veri toplama aracının yapımında standart ölçülere sahip iki adet mukavva, 45 Faber-Castel marka siyah renkli keçeli kalem, UHU marka yapıştırıcı, maket bıçağı, plastik cetvel ve taslak çizimi için 0.5 uçlu Rotring marka kalem kullanılmıştır.

Şekil A Şekil B Şekil C

x
Ön Yüz Arka Yüz

Şekil D Şekil E Şekil F

Veri toplama aracımız 3 bölümdan meydana gelmiştir. Bu anlamda kolay anlaşılması açısından bölümler tek tek şekilsel olarak ifade edilmiştir. Buna göre:

Şekil B: Düzeneğin en alt parçasını oluşturur. Bu parça sürgünün rahat hareket ettirilmesi (bakınız Şekil E) amacıyla yapılmıştır. Öncelikle 27×35 cm² ölçülerinde mukavva kesilmiş daha sonra üst kısımdan aşağıya doğru dikey olarak 15,5 cm işaretlenmiştir. Mukavvanın alt kısmından da 6,5 cm yukarıya doğru işaretlenerek 17,5×5 cm² ölçülerinde mukavva kesilip çıkarılmıştır.

Şekil C: Düzeneğin ara parçasını oluşturur. Bu bölüm iki parçadan meydana gelmiştir. “a” parçası 12×35 cm² ölçülerinde, “b” parçası ise 3,5×35 cm² ölçülerinden meydana gelmektedir. Bu iki parça daha sonra Şekil B’deki parçanın üzerine konularak yapıştırılmıştır.

Şekil D: Düzeneğin ön kısmını oluşturur. Bu bölümde yine 27×35 cm² ölçülerinde mukavva kesilmiş daha sonra üst kısımdan aşağıya doğru dikey olarak inilip 13,03 cm işaretlenmiş ve mukavvanın alt kısmından da 4,5 cm yukarıya doğru işaretlenerek 9,1×17,5 cm² ölçülerinde mukavva kesilerek çıkarılmıştır.

Şekil E: Bu kısım düzeneğin hareketli kısmıdır. Bu parça Şekil B ile Şekil D arasına oturmuş sürgüden meydana gelmektedir. Düzeneğin sürgüsü 23,4×10,6 cm² ölçülerindedir.

Şekil F: Şekil E’nin arka bölümünü oluşturmaktadır. Bu bölümde 0 (sıfır) noktası sabit kabul edilerek sağa doğru +7 cm ve sola doğru –7 cm işaretler konularak bir cetvel oluşturulmuştur. Bu cetvelin çizilmesindeki amaç yanılma miktarını + (pozitif) veya – (negatif) yönünde ölçmektir. Ayrıca uygulamacı tarafından düzeneğin kontrolünün rahat sağlanması amacıyla da bir tutma yeri yapılmıştır.

Şekil D üzerinde bulunan “x” oku için, 27×35 cm² ölçülerindeki mukavvada üst kısımdan 9,4 cm aşağıya dikey olarak inilmiştir. Bu arada yanlardan da 7,5 cm bırakılarak 20 cm uzunluğunda yatay bir doğru parçası çizilmiştir. 20 cm uzunluğundaki bu doğru parçası birbiriyle 90° de birleşen 5 cm uzunluğunda içe dönük iki çizgiden meydana gelmiştir. Daha sonra “x”okundan 8,3 cm aşağıya işaretlenerek sol yandan da 7,5 cm bırakılarak 10,2 cm uzunluğunda yatay doğru parçası ve yine birbiriyle 90° de birleşen 5 cm uzunluğunda dışa dönük bir ok çizilmiştir. Bu dışa dönük okun diğer kısmı hareketli sürgü üzerine çizilmiştir.bu çizgi mukavva üzerindeki (bakınız Şekil D) okun devamı olacak şekilde sürgü üzerinde ortalanmıştır. Bu doğru parçasının uzunluğu 15,5 cm²’dir. Bu dğru parçasının sürgü üzerindeki sağ tarafına 1 cm’lik ara bırakılarak yine birbiriyle 90° de birleşen 5 cm uzunluğunda dışa dönük bir ok çizilmiştir. Bu okların çizimi için 45 Faber-Castel marka siyah keçeli kalem kullanılmıştır.

Kayıt Formu ve Yönerge:

Ölçme aracından elde edilen veriler ve denek hakkındaki bilgiler (yaş ve cinsiyet) bir kayıt formuna yazılmıştır.
Hareketli çizgiyle sabit çizginin aynı olduğu nokta sıfır noktası olarak kabul edilmiştir. Sürgü içten dışa ve dıştan içe doğru üçer defa hareket ettirilmiştir. Denek hareketli çizgi sabit çizgiden kısayken dur dediğinde yanılma miktarı pozitif (+), uzunken dur dediğinde ise yanılma miktarı negatif (-) olarak kaydedilmiştir.
Araştırmada ölçme aracı hakkında bilgilerin de yer aldığı bir yönerge kullanılmıştır. Yönergede araştırmacının denekten yapmasını istediği şeyler de yer almaktadır. Bu yönerge araştırma başlamadan önce her deneğe yüksek sesle okunmuştur.
Kayıt formundaki bilgiler ölçümler tamamlanana kadar deneğe gösterilmemiştir.

BULGULAR VE TARTIŞMA

Bayan katılımcıların ölçümlerden aldıkları puanlar.

Denekler İçten Dışa Ölçümler Dıştan içe Ölçümler Ortalama
1.Denek -11 -12 -15 -13 -14 -12 -12,8333
2.Denek -22 -21 -24 -23 -21 -22 -22,1667
3.Denek -13 -14 -16 -12 -14 -12 -13,5
4.Denek -6 -4 -7 -5 -8 -6 -6
5.Denek -32 -33 -36 -34 -32 -34 -33,5

Erkek katılımcıların ölçümlerden aldıkları puanlar.

Denekler İçten Dışa Ölçümler Dıştan içe Ölçümler Ortalama
1.Denek -23 -24 -21 -25 -24 -21 -23
2.Denek -10 -12 -9 -10 -12 -9 -10,3333
3.Denek -45 -42 -43 -42 -42 -41 -42,5
4.Denek -32 -35 -32 -31 -32 -35 -32,8333
5.Denek -12 -14 -10 -15 -16 -15 -13,6667

Deneklerin içten dışa ve dıştan içe aldıkları puanların ayrı ayrı aritmetik ortalaması alınmış ve .95 yanılma payıyla t testine tabi tutularak farkın anlamlılığına bakılmıştır (tablo 3).

Tablo 3. Bağımsız Değişken Testi
Levene’nin Varyans Eşitliği Testleri Ortalamaların Eşitliği için t-testi
F Sig. t df

Içten disa ölçümler Varsayılan Eşit Varyanslar ,584 ,467 ,828 8
Varsayılmayan Eşit Varyanslar ,828 7,477

Distan içe ölçümler Varsayılan Eşit Varyanslar ,268 ,619 ,977 8
Varsayılmayan Eşit Varyanslar ,977 7,716

Tablo 3’de görüldüğü gibi içten dışa ve dıştan içe yapılan ölçümler .95 yanılma payıyla anlamlı çıkmamıştır yani içten dışa ve dıştan içe yapılan ölçümler arasında anlamlı bir fark yoktur.

Bayan ve erkek deneklerin ölçümlerden aldıkları toplam puanların aritmetik ortalaması alınmış ve .95 yanılma payıyla t testine tabi tutularak farklılığın anlamlılığına bakılmıştır (tablo 4).
Tablo 4. Bağımsız Değişken Testi
Levene’nin Varyans Eşitliği Testleri Ortalamaların Eşitliği için t-testi
F Sig. t df

Cinsiytlere göre Varsayılan Eşit Varyanslar ,418 ,536 ,901 8
Varsayılmayan Eşit Varyanslar ,901 7,602

Tablo 4’de görüldüğü gibi bayan ve erkek denekler arasındaki farklılık .95 yanılma payıyla anlamlı bulunmamıştır yani bayan veya erkek olmak yanılma miktarını etkilememektir.

SONUÇ

ÖZET :
Algı, çevreden gelen uyaranların duyu organları yoluyla alınarak anlamlı bir yapıya dönüştürülmesi işlemine denir. Algı süreçleri ile ilgili birçok araştırma yapılmış ve birçok açıklamalarda bulunulmuştur.
Algı yanılmaları, algı süreçleri hakkında yapılan bu araştırmaların en önemli konularından birdir.
Birden çok sebebi olan ve tek bir nedenle açıklanamayan Müller-Lyer algı yanılmasında eşit uzunluktaki iki çizgi parçası uçlarına eklenen doğru parçaları nedeniyle algı yanılmasına yol açmaktadır.
Bu araştırmadaki amaç Mersin Üniversitesi’ndeki bayan ve erkek öğrencilerin Müller-Lyer algı yanılmasında farklılık gösterip göstermediğini bulmak ve içten dışa ölçümlerle dıştan içe ölçümlerin algı yanılmasında farklılığa yol açıp açmayacağını tespit etmektir.
Aracın elle kontrol ediliyor olması, deneklerin göz kusurlarının tespit edilememesi ve deneklerin isteksizlikleri araştırmayı olumsuz yönde etkilemiştir.
Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. On kişilik bir örneklem grubu üzerine üçer tane içten dışa üçer tane de dıştan içe olmak üzere toplam altmış ölçüm yapılmıştır.
Araştırma sonucunda yapılan t-testi ile Müller-Lyer algı yanılmasının cinsiyete veya içten dışa yapılan ölçümlerle dıştan içe yapılan ölçümlere(.901) göre anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur.
YARGI :
Araştırma sonucunda Müller-Lyer algı yanılmasındaki farklılığın anlamlılığı düşük çıkmıştır. Ancak örneklem dağılımının çarpık olması olması ve örneklem genişliğinin on kişiyle sınırlı tutulması sonuçların genellenebilirliğini olumsuz yönde etkilemiştir. Bu nedenle araştırma sonucunda kesin yargılara varmak zordur.

ÖNERİLER :
Araştırma sonucunda elde edilen bulgularla cinsiyetin ve içten dışa yapılan ölçümlerle dıştan içe yapılan ölçümlerin anlamlı bir farklılığa yol açmadığı bulunmuştur. Bu araştırmamızı genelleyebilmek için daha çok değişkeni göz önüne almalı ve örneklem genişliğini artırarak araştırmayı yinelemeliyiz.

KAYNAKÇA
Atkinson ,L.,Rita,Atkinson,C,.Richard & Hillgard,R,Ernest psikololojiye giriş 1.İstanbul,sosyal yayınları,1995
Ellis ,C.,Henry,Hunt,R.Fundamentals of cognitive psychology .Missori, 1993
Feldman,S.,Robert.Understanding psychology.New york :mcgraw hill,inc 1996
Gregory .R.L.(1968) illusion .scientific American

Related posts

• Mayoz (0)
• access 2000 (0)
• bursa tarihi (0)
• Doğal Sayılar (0)
• yanardağlar (0)

Etiketler:Ödev İndir, ödev siteleri, Biyoloji, biyoloji ödevi, Biyoloji Dönem Ödevleri, biyoloji dönem ödevi, dönem ödevleri, edebiyat ödevi